ԻՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԶԵՆՔԸ

Արայիկ Հարությունյան. արևելագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու -Գիտեմ, որ դադարի կուրս եք վերցրել. ինչո՞ւ: Իրավիճակի՞ հրամայականն է: -Իմ` դադարի կուրս վերցնելն ավելի շատ պայմանավորված է մասնագիտական գործունեության մեջ վերջերս ծանրաբեռնված լինելով: Բացի այդ, կարծում եմ, որ ակտիվ քաղաքացիական գործունեության մեջ այսօրինակ դադարներն անհրաժեշտ են մտքերն ի մի բերելու, նոր գաղափարների համար: Շատ եմ կարևորում վերջին մի քանի ամիսներին տարբեր հարթակներում ծավալված քննարկումները, որոնց մասնակցում եմ, քանի որ այդտեղ մարտավարական լուրջ առաջարկներ, գաղափարներ են հնչում` երկրում իրավիճակը փոխելու, հետագայում այդ գործունեությունն ավելի արդյունավետ իրականացնելու ուղղությամբ: Այն քաղաքական ուժերը, որոնք ձգտում են երկրում լուրջ փոփոխություններ իրականացնել, պետք է ամեն կերպ ջանան օգտագործել այդ գաղափարները` չվախենալով քննադատություն լսել և մարտավարական շտկումներ մտցնել: Անհրաժեշտ է այդ նոր գաղափարների միջոցով ստեղծել այն գործիքները, որոնք իրավիճակ կփոխեն երկրում, քանի որ, ինչպես տեսնում ենք, վերջին ամիսներին երկրում շատ բան չի փոխվել, քաղաքական գործընթացները գրեթե նույն տեմպով զարգանում են, իսկ պասիվ այս զարգացումների ընթացքում մեծանում է ապատիան և թերահավատությունը մեր` նույնիսկ ակտիվ քաղաքացիների շրջանում: Սա ևս մեկ անգամ ապացուցում է, որ հասարակությունն ավելի շատ ընտրությունից ընտրություն է ակտիվանում, ինչը թերևս մեր հասարակության ամենամեծ խնդիրներից մեկն է: Եվ այս առումով քաղաքական ուժերի, հասարակական կազմակերպությունների, հասարակական-քաղաքական գործընթացներում ակտիվ մարդկանց հիմնական գործը պետք է լինի փորձել ամեն կերպ մեծացնել անհատի դերը երկրի հասարակական-քաղաքական զարգացումներում` այդ անհատին ներշնչելով հետագա փոփոխություններում նրա մասնակցության անհրաժեշտությունն ու կարևորությունը: -Ընդդիմությունն ասում է` կարելի է քննադատել, բայց ձեզնից յուրաքանչյուրն ի՞նչ է անում ընդդիմությանը օգնելու համար: -Իհարկե, այսօրինակ խոսակցություններ կան, սակայն ես դրանք լուրջ չեմ համարում, կամ առնվազն չեմ հասկանում “արի կռիվ տուր, նոր քննադատի” գաղափարը կրողներին: Ընդդիմությանն այսօր քննադատողների մեծ մասը հենց ընդդիմության շարքերից են: Ես սա շատ կարևոր եմ համարում, քանի որ ներքին այս քննադատությունը միայն կարող է ուժեղացնել ընդդիմությանը, այն պարզ պատճառով, որ այդ գործընթացները ժողովրդավարական ինստիտուտների գործունեության մինի-մոդել կարող են ստեղծել հենց ընդդիմության ներսում, ինչը հետագայում կարելի է պրոյեկտել նաև պետության վրա: Հիմնական քննադատությունը կապված է պասիվության այս շրջանից դուրս գալու ուղիներ գտնելու ուղղությամբ: Այսօր ընդդիմությունը պետք է սրանից օգտվի և վերցնի այն ռացիոնալ հատիկները, որոնք կան: Մեր քաղաքացիներին, անհատների ակտիվացման ուղղությամբ ՀԱԿ-ն էլ մեծ գործ ունի անելու, որպեսզի ցույց տա նրա անընդհատ աջակցության անհրաժեշտությունը: Մեր քաղաքացու մեջ թերահավատության մեծացմանը նպաստում է նաև քաղաքական ուժերի գործելաոճը, երբ այդ նույն քաղաքական ուժի կողմից քաղաքացու կարևորությունը դիտվում է ընտրությունից ընտրություն: Իշխանությունը դա անում է որպես գործիք` հինգ հազար դրամը վճարելու և վերարտադրվելու համար, իսկ ընդդիմությունը` ամենաշատը հանրահավաքին մասնակցելու կոչ անելով: Ընտրության ժամանակ պարտության դեպքում էլ ես միշտ մեղադրում եմ ընդդիմությանը, քանի որ մենք չենք համոզում այդ մարդկանց, մենք նրանց հասանելի չենք դարձնում այն գաղափաները, որով մենք առաջնորդվում ենք և որը առաջարկում ենք մեր քաղաքացիներին: -Ինչպե՞ս եք պատկերացնում անհատի հետ աշխատանքը: -Վերջերս ամերիկյան մի ֆիլմ էի դիտում, որը կոչվում էր «Ազգի դավաճան»: Ֆիլմի հերոսներից մեկը հետևյալ միտքն է ասում. մի խումբ անհատների շահերին ծառայող պետական համակարգը շատ դանդաղաշարժ է` ի տարբերություն նրա հետ պայքարողների, որոնք ավելի ճկուն են իրենց գողծունեության մեջ: Այդ նույն ուժերը, որոնք ձգտում են այդ արատավոր համակարգը վերափոխելու, պետք է օգտագործեն այդ նույն համակարգի զենքը, ասում է նա, և ճիշտ ժամանակին կիրառեն դա: Ես երկար եմ մտածել` այսօր մեր իրականության մեջ ո՞րն է այն հիմնական զենքը, որով «իշխանությունները» հաղթում են հասարակությանը, քաղաքական այն ուժերին, որոնք ձգտում են փոփոխության: Ես գտնում եմ, որ դա միայն ու միայն ինֆորմացիան է, որը այդ համակարգն իր գործիքներով տարածում կամ, հակառակը, չի հասցնում մեր քաղաքացիներին: Մենք պետք է գտնենք միջոցներ այդ ինֆորմացիան , ճիշտ ինֆորմացիան, իրականությունը հասցեատիրոջը հասցնելու համար: Միայն այդ դեպքում հաջողություն կլինի: Հասարակական կազմակերպությունների կողմից տարբեր քննարկումների միջոցով սա պետք է իրականացնել: Քաղաքական ուժերը, այս դեպքում ՀԱԿ-ը, պետք է շատ ակտիվ աշխատի, պետք է ստեղծի այն ցանցը, որով այդ ինֆորմացիան պետք է հասցնի անհատին իր ուժեղ կառույցների միջոցով: Ինֆորմացիան հասցեատիրոջը հասցնելու համար կարևոր գործիք պետք է դառնան քաղաքական գործիչները, որոնք քաղաքից, գյուղից, փողոցից, բակից պետք է տուն չվերադառնան: Իմ խորին համոզմամբ, իշխանափոխությունը, որն ինձ համար Հայաստանի Հանրապետությունում որոշակի որակական փոփոխությունների հասնելու համար միակ նախապայմանն է, հնարավոր է իրականացնել միայն հաջորդ ընտրություններին, որովհետև սա այս պահին մեր օբյեկտիվ իրականությունն է: Իսկ իրականությունը հուշում է, որ մեր հասարակությունը, ցավոք սրտի, այն վիճակում է, որ դեռ երկար տարիներ միայն ակտիվանալու է ընտրությունից ընտրություն: Իսկ հաջորդ ընտրությանը մենք պետք է այսօր արդեն նախապատրաստվենք` ինֆորմացիոն համապատասխան ֆոն ստեղծելու միջոցով: -Ընդդիմությունը խոսում է իշխանափոխության հնարավորության մասին, ըստ Ձեզ` կա՞ն այդ նախադրյալները և արդյո՞ք Դուք հավատում եք դրան: -Ես միշտ հետևյալ բանաձևն եմ առաջ քաշում. երբ հասարակությունն ինքն իր համար կգտնի դրա անհրաժեշտությունը` հասկանալով դրա կարևորությունը, այն ժամանակ կլինի իշխանափոխություն, այն ժամանակ, երբ ինքը հավատա իր ուժերին: Եվ ՀԱԿ-ի կամ այլ ուժերի ու անհատների ասելով չէ, որ սա տեղի կունենա: -Վերջերս ՀԱԿ-ը ներկայացրեց «100 քայլը», ի՞նչ եք կարծում, կարո՞ղ է արդյոք սա բեկումնային լինել: -Ես ողջունում եմ Կոնգրեսի` վերջին ամիսներին որդեգրած քաղաքականությունը` բոլոր ոլորտներում սեփական առաջարկներով հանդես գալը: Նույն «100 քայլը», թեպետ ես որոշակի դիտողություններ ունեմ դրա հետ կապված, բայց մեծամասամբ ինձ համար ընդունելի է, որովհետև այդ ծրագիրը փաստացի այլընտրանք է այն տնտեսական քաղաքականությանը, որը վարվում է կամ ավելի ճիշտ կարելի է ասել, որ չի վարվում Հայաստանի Հանրապետությունում: -Որն է Ձեր պատկերացրած պետության մոդելը: -Այստեղ ես միշտ Իսրայելի օրինակն եմ բերում: Հրեա ընկերներ ունեմ, որոնց հետ անընդհատ զրուցում ենք այս թեմայի շուրջ, քննարկում Իսրայել պետության ուժեղության հիմնական պատճառը: Ամենաառաջինը և հիմնականը, որ նրանք նշում են, դա ուժեղ անհատի գաղափարն է հասարակության մեջ, պետության մեջ: Իսրայելում քաղաքացին պաշտպանված է: Պետությունն ուժեղ է, երբ այդ անհատը, քաղաքացին պաշտպանված են օրենքով: Այ սա պետք է լինի իմ պատկերացրած պետության հիմնական մոդելը: Ուժեղ անհատը, պաշտպանված անհատը, օրինական դաշտում գործող անհատը միայն հզորացնում է պետությունը: Ելքը մեկն է` աշխատանքը, աշխատել ամեն օր, ամեն վայրկյան, ամեն հնարավոր միջոցով ինֆորմացիոն դաշտ ստեղծել ու ակտիվ գործունեություն ծավալել մինչև հաջորդ ընտրություններ: Հերիք է անընդհատ ասենք` փոքր ենք, և դրսից ինչ որոշվի, այնպես էլ կլինի: Հրանտ Տեր-Աբրահամյանը այս հայտնի 252 բանաձևն ընդունելուց հետո գրել էր` ազգովի ուրախանում ենք, որ մի “Կոնգրեսի հանձնաժողովը ընդունեց բանաձեւ, որ իմ պապուս պապը իրոք մեռել է: Ես պիտի շատ շնորհակալ լինեմ, որ էդ փաստը վերջապես 'ճանաչվեց': ԶՐՈՒՑԵՑ ՍԻՐԱՆՈՒՅՇ ՊԱՊՅԱՆԸ «Լրագիր» 10-3-2010