Իսկ Ղարաբաղում արշալույսները մնում են խաղաղ
Բազմաթիվ կանխատեսումներն այն մասին, թե ղարաբաղյան կարգավորման հարցում Մեդվեդեւի Բաքու կատարած այցից ճեղքումներ սպասել չարժե, կարծես թե արդարանում են: Չոր մնացորդում առկա է Ռուսաստանի նախագահի՝ ասուլիսում արված հայտարարությունը հանդիպումներն ավելի ինտենսիվ դարձնելու վերաբերյալ, որպեսզի ղարաբաղյան հարցն ի վերջո հանգուցալուծվի: «Ես պատրաստ եմ, որպեսզի շփումները շարունակվեն, պատրաստ եմ քննարկել ամենաբարդ հարցերը, որոնք մնում են»,- ասաց Դ. Մեդվեդեւը:
Նրա՝ երեւանյան այցի արդյունքում Հայաստանն անդիմադիր կերպով գնաց ռուսական ռազմակայանի տեղակայման ժամկետի երկարաձգմանը՝ մինչեւ գրեթե դարի կեսը, փորձելով դրա դիմաց հավելյալ երաշխիքներ կորզել կամ գոնե տեսնել այդպիսիք նոր արձանագրության մեջ: Մեդվեդեւը, սակայն, Բաքվում փակեց այդ՝ «հայոց հույսի պատուհանը»՝ հաստատելով սրանից մի քանի օր առաջ Լավրովի միտքն այն մասին, որ ոչինչ չի փոխվել, փոխվել են միայն ժամկետները: Ռուս նախագահն ասաց նաեւ, որ «ռազմակայանը գոյություն ունի, որպեսզի տարածաշրջանում ապահովի խաղաղություն, կարգուկանոն, կայունություն: Ոչ մի այլ ստորջրյա քարեր կամ այլ նկատառումներ գոյություն չունեն»: Իսկ ահա հիմնական, «վերջրյա» նկատառումները, ըստ պարոն Մեդվեդեւի, այն են, որ Ռուսաստանի համար, որը կովկասյան երկիր է, կասպիական երկիր է, շատ կարեւոր է պահպանել կայունությունն այս տարածաշրջանում: Նշվեց նաեւ, որ վերջին տարվա ընթացքում կայացել են վեց եռակողմ հանդիպումներ, որոնց արդյունքները, Մեդվեդեւի բնորոշմամբ՝ համեստ են: Դրա հետ մեկտեղ, Ի. Ալիեւի խոստովանությամբ՝ «Դմիտրի Անատոլեւիչի մասնակցությամբ կատարված են շատ կարեւոր քայլեր կողմերի դիրքորոշումների մերձեցման գործում», ինչի համար նա շնորհակալություն հայտնեց Ռուսաստանի նախագահին, փաստորեն չառարկելով տարածաշրջանում ՌԴ-ի ստանձնած առանձնաշնորհյալ դերին:
Այդուհանդերձ, կարելի է արձանագրել, որ ղարաբաղյան կարգավորման «ռուսական տարբերակի» իրականացման ճանապարհին կարեւոր խոչընդոտն առայժմ մնում է Ադրբեջանի դիրքորոշումը, որը Մեդվեդեւի այցով թերեւս չփոփոխվեց: Բաքվի կողմից որպես բավարար փաստարկ չհամարվեց ո՛չ Գյումրիի ռազմակայանի տեղակայման ժամկետի երկարաձգումը, ո՛չ Ս-300-ների հնարավոր մատակարարումն Ադրբեջանին: Իր հերթին, Կրեմլը միանշանակորեն վերահաստատեց ցանկացած ուժային սցենարի անընդունելի լինելը ռուսական շահերի համար, բայցեւայնպես պարտավորվեց մեծացնել ջանքերը խաղաղ կարգավորման արդյունավետությունն ապահովելու գործում:
Եթե Երեւանն իր գրեթե բոլոր խաղաքարտերը հանդիսավոր կերպով հանձնեց Մոսկվային՝ մեծապես զրկելով իրեն ինքնուրույն խաղի հնարավորություններից, ապա Ադրբեջանը ցույց է տալիս, որ չի փոխում իր ռազմավարությունը եւ պատրաստ է շարունակել իր խաղը՝ «ջուրը կաթիլ առ կաթիլ քար է ծակում» սկզբունքով, փորձելով ծանրացնել եւ արագացնել իր այդ «կաթիլները»: Ռուսներն էլ առանձնապես չեն դժգոհում, կնքվեց կարեւոր գազային պայմանագիր՝ տարեկան մինչեւ 2 մլրդ խմ գազը դեպի Ռուսաստան արտահանելու վերաբերյալ, Ադրբեջանն արտաքուստ լոյալ ընդունեց Գյումրիի ռազմակայանի ժամկետների հարցը, «Նաբուկոն» Ադրբեջանի մասով մնում է առկախված: Ուստի կողմերը կարող են գրանցել մարտավարական հաջողություններ:
Ինչ վերաբերում է ռազմավարական հարթությանը, ապա ստացվում է, որ ռուսները, բեկելով ռազմաքաղաքական պարիտետը Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ, Հայաստանի մասով ստեղծված «պակասորդը» համալրում են իրենցով: Եվ եթե նույնիսկ մինչեւ դարավերջ Գյումրիում մնալու մասին թուղթ ստորագրվեր, անցյալի փորձը հուշում է, որ Ռուսաստանը ելումուտ է անում Կովկասում՝ առաջնորդվելով ոչ թե թղթերով, այլ շահերով եւ նպատակահարմարությամբ: Տարածաշրջանը չի պայթում, քանի ռուսներն այստեղ են, եւ նրանց ներկայությունից այդ կախվածությունն էապես մեծացավ, հատկապես Հայաստանի կշռի հաշվին:
Իսկ Հայաստանին մնացել է ըմբոշխնել խաղաղությունը եւ իրավիճակի թվացյալ անփոփոխությունը, որն ամենեւին էլ հայկական դիվանագիտության տառապանքի արդյունքը չէ, այլ պարզապես իրերի դասավորությունն է այդպիսին: Առայժմ այդպիսին, եւ երեւի չարժե կանխատեսումներ անել, թե «ռուսական ռուլետկայում» խաղացողն ատրճանակը ձեռքին ինչքան դեռ կխաղա:
ՌՈԻԲԵՆ ՄԵՀՐԱԲՅԱՆ
«Առավոտ» 7-9-2010
Նրա՝ երեւանյան այցի արդյունքում Հայաստանն անդիմադիր կերպով գնաց ռուսական ռազմակայանի տեղակայման ժամկետի երկարաձգմանը՝ մինչեւ գրեթե դարի կեսը, փորձելով դրա դիմաց հավելյալ երաշխիքներ կորզել կամ գոնե տեսնել այդպիսիք նոր արձանագրության մեջ: Մեդվեդեւը, սակայն, Բաքվում փակեց այդ՝ «հայոց հույսի պատուհանը»՝ հաստատելով սրանից մի քանի օր առաջ Լավրովի միտքն այն մասին, որ ոչինչ չի փոխվել, փոխվել են միայն ժամկետները: Ռուս նախագահն ասաց նաեւ, որ «ռազմակայանը գոյություն ունի, որպեսզի տարածաշրջանում ապահովի խաղաղություն, կարգուկանոն, կայունություն: Ոչ մի այլ ստորջրյա քարեր կամ այլ նկատառումներ գոյություն չունեն»: Իսկ ահա հիմնական, «վերջրյա» նկատառումները, ըստ պարոն Մեդվեդեւի, այն են, որ Ռուսաստանի համար, որը կովկասյան երկիր է, կասպիական երկիր է, շատ կարեւոր է պահպանել կայունությունն այս տարածաշրջանում: Նշվեց նաեւ, որ վերջին տարվա ընթացքում կայացել են վեց եռակողմ հանդիպումներ, որոնց արդյունքները, Մեդվեդեւի բնորոշմամբ՝ համեստ են: Դրա հետ մեկտեղ, Ի. Ալիեւի խոստովանությամբ՝ «Դմիտրի Անատոլեւիչի մասնակցությամբ կատարված են շատ կարեւոր քայլեր կողմերի դիրքորոշումների մերձեցման գործում», ինչի համար նա շնորհակալություն հայտնեց Ռուսաստանի նախագահին, փաստորեն չառարկելով տարածաշրջանում ՌԴ-ի ստանձնած առանձնաշնորհյալ դերին:
Այդուհանդերձ, կարելի է արձանագրել, որ ղարաբաղյան կարգավորման «ռուսական տարբերակի» իրականացման ճանապարհին կարեւոր խոչընդոտն առայժմ մնում է Ադրբեջանի դիրքորոշումը, որը Մեդվեդեւի այցով թերեւս չփոփոխվեց: Բաքվի կողմից որպես բավարար փաստարկ չհամարվեց ո՛չ Գյումրիի ռազմակայանի տեղակայման ժամկետի երկարաձգումը, ո՛չ Ս-300-ների հնարավոր մատակարարումն Ադրբեջանին: Իր հերթին, Կրեմլը միանշանակորեն վերահաստատեց ցանկացած ուժային սցենարի անընդունելի լինելը ռուսական շահերի համար, բայցեւայնպես պարտավորվեց մեծացնել ջանքերը խաղաղ կարգավորման արդյունավետությունն ապահովելու գործում:
Եթե Երեւանն իր գրեթե բոլոր խաղաքարտերը հանդիսավոր կերպով հանձնեց Մոսկվային՝ մեծապես զրկելով իրեն ինքնուրույն խաղի հնարավորություններից, ապա Ադրբեջանը ցույց է տալիս, որ չի փոխում իր ռազմավարությունը եւ պատրաստ է շարունակել իր խաղը՝ «ջուրը կաթիլ առ կաթիլ քար է ծակում» սկզբունքով, փորձելով ծանրացնել եւ արագացնել իր այդ «կաթիլները»: Ռուսներն էլ առանձնապես չեն դժգոհում, կնքվեց կարեւոր գազային պայմանագիր՝ տարեկան մինչեւ 2 մլրդ խմ գազը դեպի Ռուսաստան արտահանելու վերաբերյալ, Ադրբեջանն արտաքուստ լոյալ ընդունեց Գյումրիի ռազմակայանի ժամկետների հարցը, «Նաբուկոն» Ադրբեջանի մասով մնում է առկախված: Ուստի կողմերը կարող են գրանցել մարտավարական հաջողություններ:
Ինչ վերաբերում է ռազմավարական հարթությանը, ապա ստացվում է, որ ռուսները, բեկելով ռազմաքաղաքական պարիտետը Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ, Հայաստանի մասով ստեղծված «պակասորդը» համալրում են իրենցով: Եվ եթե նույնիսկ մինչեւ դարավերջ Գյումրիում մնալու մասին թուղթ ստորագրվեր, անցյալի փորձը հուշում է, որ Ռուսաստանը ելումուտ է անում Կովկասում՝ առաջնորդվելով ոչ թե թղթերով, այլ շահերով եւ նպատակահարմարությամբ: Տարածաշրջանը չի պայթում, քանի ռուսներն այստեղ են, եւ նրանց ներկայությունից այդ կախվածությունն էապես մեծացավ, հատկապես Հայաստանի կշռի հաշվին:
Իսկ Հայաստանին մնացել է ըմբոշխնել խաղաղությունը եւ իրավիճակի թվացյալ անփոփոխությունը, որն ամենեւին էլ հայկական դիվանագիտության տառապանքի արդյունքը չէ, այլ պարզապես իրերի դասավորությունն է այդպիսին: Առայժմ այդպիսին, եւ երեւի չարժե կանխատեսումներ անել, թե «ռուսական ռուլետկայում» խաղացողն ատրճանակը ձեռքին ինչքան դեռ կխաղա:
ՌՈԻԲԵՆ ՄԵՀՐԱԲՅԱՆ
«Առավոտ» 7-9-2010
Tehran Time
Yerevan Time
No comments:
Post a Comment