Այսօր հայերը քաոսային ազատություն են վայելում. Սոս Սարգսյան

«Համազգային» թատրոնի միջանցքում սպասում էինք Հայաստանի «ամենահին քաղաքացուն»: Թատրոնի ու կնոյի պատմության ծանրությունից կորացած մեջքով, իմաստությունից փոս ընկած աչքերով` Սոս Սարգսյանը մոտեցավ ու բարևեց.

նա խոսեց քաղաքի մասին, ու հասկացանք, որ նրա քաղաքում գյուղական ջերմություն կա:

-ի՞նչ է քաղաքը:

-առհասարակ բոլոր քաղաքները արհեստական ծագում ունեն: Քաղաքը առաջին հերթին կարգապահություն է, որն սկսվում է անձնական հիգիենայից մինչև փողոցն անցնելն ու աղբը մաքրելը:

այս առումով Երևանը ինչքանո՞վ է քաղաք:

- հայերը մեծ մասամբ բարյացակամ մարդիկ են, սակայն կարգապահության առումով շատ խնդիրներ կան: Սրա պատճառն այն է, որ Երևանը բնակված է հիմնականում գյուղերից, գավառներից եկած բնակիչներով, և այդ բնակիչները քաղաքավարք չունեն: ԽՍՀՄ-ի ժամանակ բնակիչներին քաղաքավարք էին սովորեցնում: Այո´, սովորեցնում, քանի որ նրանց սովորեցնող է պետք: Օրինակ, ես Գերմանիայոմ երկար ժամանակ ապրել եմ, և շատ հետաքրքիր բան նկատեցի. այնտեղ փողոցում գրեթե ոստիկաններ չկային, և երբ փորձեցի իմանալ թե խախտումների դեպքում ինչպե՞ս է խնդիրը լուծում ստանում, բնակիչներն ասացին, որ ոստիկանները չեն կարող այդքան հսկել, առաջին հերթին հենց քաղաքացիներն են կարգապահ:
կառանձնացնեմ քաղաքացի և մայրաքաղաքացի: Ես եղա Ամերիկայի մի քանի քաղաքներում, հետո` Վաշինգտոնում: Նկատեցի, որ Վաշինգտոնի քաղաքացիները մայրաքաղաքացի են: Մեր մոտ այսօր լուրջ խնդիր է այն, որ ազգի կեսը հավաքվել է մայրաքաղաքում, որտեղ բոլորը չէ, որ անելիք ունեն:

-այսօր քաղաքացին Հայաստանում ազա՞տ է:
-ընդհանրապես ազատությունը Հայաստանում չափից շատ է: Ես իմ համոզմունքներով դեմոկրատ չեմ և գտնում եմ, որ դեմոկրատիան մարդ էակի կործանումն է: Իսկ Հայաստանը գերգերազատ երկիր է. ամեն մեկն անում և ասում է մտքին եկած ցանկացած բան: Բայց մարդու մեջ բարոյականություն կա, նա պիտի իր գրաքննիչը, ցենզուրը լինի: Հենց քրիստոնեության առաջարկած բարոյականությունը, որը առանց դեմոկրատիայի էլ մարդիկ ունեցել են: Իսկ Քրիստոսի պատվիրանները հենց մարդ դառնալու ճանապարհն են ցույց տալիս:

-արդյոք մակերեսային չէ՞ այդ ազատությունը:
-ո´չ, մակերեսային չէ, որովհետև այսօր հայերը քաոսային ազատություն են վայելում, ինչը հենց նպաստում է խնդիրների առատությանը: Մինչդեռ պիտի ազատ չլինել հարևանի ազատության սահմանափակման հաշվին:
հաճախ նշում եք, որ 90-ականների սերունդը քիչ դաստիարակություն ստացավ: Ինչու՞:

-առաջինն այն է, որ այս սերնդի ծնողները վերջին քսան տարվա մեջ շփոթվեցին: Ուրիշ արժեքներ եկան, որոնք հիմնականում կապված են փողի հետ կապված բարձունքների նվաճման հետ: Բայց որևէ երկրում բոլորը շատ փող չեն կարող ունենալ: Կարգն է այդպիսին, 1-ը պիտի հարուստ լինի, 10-ը` ոչ հարուստ, մյուսները` կիսահարուստ, մի քանիսն էլ` աղքատ: Բայց այս սերնդի ծնողները այսպես չմտածեցին, արդյունքում զրկվեցին իրենց բարոյական ուժից:

-ի՞նչ է երիտասարդությունը:
-երիտասարդությունը ազնվություն է: Ինձ համար 17-ից 25 տարեկան երիտասարդը սրբություն է, որովհետև նա ռոմանտիկ է, նա երկնքում է: Բայց ես խոնարհվում ես նաև այս սերնդի առջև, քանի որ գիտեմ ` ինչ դաստիարակություն էլ ստացած լինի, նա ազնիվ է:

-ի՞սկ այսօրվա երիտասարդության մեջ ուժ տեսնու՞մ եք:
-այսօր Հայստանում ավանդույթ չկա երիտասարդությանը առաջ մղելու, ինչը ինձ համար խնդիր է: Այսօրվա կառավարիչները չեն հասկանում` ամենաազնիվն ու անմիջականը երիտասարդությունն է: Հայտնի է, որ բոլոր երկրներում ցանկացած շարժման նախաձեռնողները երիտասարդներն են: Երիտասարդությունը մինչև վերջ պիտի իրեն երկրի տեր զգա, ու դրան պիտի հասնել պետության կողմից ուղղորդված գործունեության արդյունքում:

-Ձեր հարցազրույցներից մեկում նշել եք, որ եթե կա ճաշակ, կա արվեստ: Այսօր Հայաստանում կա՞ այդ արվեստը:
-Այն, ինչը ես եմ համարում արվեստ, չկա: Ճաշակ ունենալու համար պետք է հենվել արմատներին: Պետք է իմանաս քո պատմությունը, որ հնարավոր լինի բարձրացնել ճաշակդ: Մեր արվեստագետները զբաղված են զարմացնելով, մինչդեռ արվեստի խնդիրը հիացնելով դաստիարակելն է: Արվեստը պետության կարևորագույն հիմքերից մեկն է:
արդեն 20 տարի է, մենք անկախ ենք, բայց ձևավորված հասարակության էլիտա չունենք: Այսօր պարզ չէ` մեր հասարակությունը ի՞նչ իդեալներ ունի: Օրինակ` երբ ներկայացում ես բեմադրում, պիտի մտածել` իսկ հասարակությանը դա պե՞տք է: Արվեստն այն ուժն է, որը կարող է և´ հասարակություն ստեղծել, և´ իդեալներ ծնել, ինչն այսօր պետք է հայ հասարակությանը:

լիլիթ պետրոսյան

նարե սահակյան

HayNews.am. 11-12-2011.